විසූවියස් ගිණි කන්ද සහ අළු යට සැඟවුණු පොම්පෙයි නගරය

 විසූවියස් ගිණි කන්ද සහ අළු යට සැඟවුණු පොම්පෙයි නගරය

ඉතාලියේ නේපල්ස් බොක්ක ආසන්නයේ පිහිටි විසුවියස් ගිනි කන්ද 50 වතාවකට වඩා පුපුරා ගොස් තිබේ. එහි වඩාත් ප්‍රසිද්ධ පිපිරීම සිදු වූයේ ක්‍රිස්තු වර්ෂ 79 දී ය. එහි දී ගිණිකන්ද විසින් පුරාණ රෝමානු නගරයක් වූ පොම්පෙයි නගරය ඝන අළු තට්ටුවක් යට වළලා දැමූ අවස්ථාවේදීය. 

“දූවිල්ල ගංවතුරක් මෙන් නගරය පුරා වැගිරුණා, නගරය ක්ෂණික ව අඳුරකින් වසා දමමින් ද වැසී ගියේය. මිනිසුන් දෙදහසක් පමණ මිය ගිය අතර නගරය වසර ගණනාවක් පාහේ අතහැර දමා ඇත”. 1748 දී ගවේෂකයන් කණ්ඩායමක් මෙම ස්ථානය නැවත සොයා ගත් විට, ඔවුන් පුදුමයට පත් විය. ඝන දූවිලි හා සුන්බුන් තට්ටුවක් යට පොම්පෙයි නගරය බොහෝ දුරට නොවෙනස්ව පැවතුණි. වැළලී ගිය නගරයේ ඉතිරිව ඇති ගොඩනැගිලි, කෞතුක වස්තු සහ ඇටසැකිලි පුරාණ ලෝකයේ එදිනෙදා ජීවිතය පිළිබඳව අපට බොහෝ දේ උගන්වා ඇත.

පොම්පෙයි හි ජීවිතය

ග්‍රීක පදිංචිකරුවන් ක්‍රි.පූ 8 වැනි සියවසේදී නගරය හෙලනිස්ටික් යුගයේ කොටසක් බවට පත් කළ අතර, ක්‍රි.පූ. 2 වැනි සියවසේදී රෝමයේ බලපෑමට යටත් වූ පොම්පෙයි නගරය සහ කැම්පානියා වෙරළ තීරය, රෝමයේ ධනවත් නිවාඩු ගත කරන්නන්ගේ ආකර්ෂණය ලබා ගත් ස්ථානයක් බවට පත් විය.

විසූවියස් ගිණි කන්ද සහ අළු යට සැඟවුණු පොම්පෙයි නගරය FP0E38oWQAksiod

පළමු ශතවර්ෂයේ ආරම්භය වන විට, විසුවියස් කන්දේ සිට සැතපුම් පහක් පමණ දුරින් පිහිටි පොම්පෙයි නගරය, රෝමයේ වඩාත් කීර්තිමත් පුරවැසියන් සඳහා සමෘද්ධිමත් නිවාඩු නිකේතනයක් විය. අලංකාර නිවාස සහ පදික වීදි පෙළ ගැසී ඇත. සංචාරකයින්, නගරවාසීන් සහ වහලුන් කුඩා කර්මාන්තශාලා සහ ශිල්පීන්ගේ සාප්පු, තැබෑරුම් සහ නානකාමර තුළ සහ ඉන් පිටත ජනයාගෙන් පිරී ඉතිරී පැවතුණි. මිනිසුන් එළිමහන් චතුරශ්‍රවල සහ වෙළඳපොලවල විවේක ගත්හ. ක්‍රිස්තු වර්ෂ 79 දී එම දෛවෝපගත පිපිරීම ආසන්නයේ දී, විද්වතුන් ඇස්තමේන්තු කරන්නේ පොම්පෙයි හි සහ අවට කලාපයේ 12,000 ක් පමණ මිනිසුන් ජීවත් වූ බවයි.

විසූවියස් ගිණි කන්ද සහ අළු යට සැඟවුණු පොම්පෙයි නගරය picture

ඔබ දන්නවාද? විසුවියස් කන්ද 1944 සිට පුපුරා ගොස් නැත, නමුත් එය තවමත් ලෝකයේ භයානකම ගිනිකඳු වලින් එකකි. ප්‍රවීණයන් විශ්වාස කරන්නේ ගිනිකන්ද ආවාටයේ සිට සැතපුම් 20ක් ඇතුළත මිලියන 3කට ආසන්න ජනතාවක් ජීවත් වන බැවින්, ඕනෑම දිනක තවත් ව්‍යසනකාරී පිපිරීමක් – සිතාගත නොහැකි තරම් ව්‍යසනයක් සිදුවීමට නියමිත බවයි.

විසුවියස් කන්ද

Vesuvius ගිනිකන්ද එක රැයකින් ඇති වූවක් නොවේ, ඇත්ත වශයෙන්ම. විසුවියස් ගිනිකන්ද යනු ඉතාලි අර්ධද්වීපයේ අප්‍රිකානු සහ යුරේසියානු භූ තැටි අභිසාරී වන, වසර දහස් ගණනක් තිස්සේ පුපුරා ගිය කැම්පේනියානු ගිනිකඳු චාපයේ කොටසකි. නිදසුනක් වශයෙන්, ක්‍රි.පූ. 1780 දී පමණ, අසාමාන්‍ය ලෙස ප්‍රචණ්ඩකාරී පිපිරීමක් (අද හැඳින්වෙන්නේ “ඇවලිනෝ පුපුරා යාම” ලෙසිනි) සැතපුම් 22 ක් පමණ දුරක් දක්වා, අධික ලෙස රත් වූ ලාවා, අළු සහ පාෂාණ ටොන් මිලියන ගණනක් මුදා හැර ඇත. එම ඓතිහාසික ව්‍යසනය හේතුවෙන් කන්දේ සිට සැතපුම් 15ක් ඇතුළත සෑම ගමක්ම, නිවසක්ම, ගොවිපළක්ම පාහේ විනාශ විය.

ක්‍රි.ව. 79

විසූවියස් ගිණි කන්ද සහ අළු යට සැඟවුණු පොම්පෙයි නගරය 103886623 gettyimages 143053317

ක්‍රි.ව. 79 අගෝස්තු හෝ ඔක්තෝම්බර් වලදී (වඩාත් මෑත කාලීන සාක්ෂි අනුව පිපිරීම සිදු වූයේ ඔක්තෝම්බර් මාසයේදීය), විසුවියස් කන්ද නැවතත් පුපුරා ගියේය. පිපිරුම නිසා අළු සහ අනෙකුත් පාෂාණ සහ දැවෙන උණුසුම් ගිනිකඳු වායූන් අහසට යවන ලද අතර මිනිසුන්ට සැතපුම් සිය ගණනක් පමණ දුර සිට එය දැකගත හැකි විය. (බොක්ක හරහා පුපුරා යාම නැරඹූ ලේඛක ප්ලිනි ද යන්ගර්, මෙම “අසාමාන්‍ය ප්‍රමාණයෙන් සහ පෙනුමෙන් යුත් දූවිලි වලාකුළ සංසන්දනය කළේ කඳක් මත විශාල උසකට නැඟී අතු කැඩී ගිය පයින් ගසකට ය.)

එලෙස නිකුත් වූ අළු වළාකුල සිසිල් වන විට, මෙම සුන්බුන් පොළොවට නැවත පතිත වන්නට විය. පළමුව සියුම් අළු, පසුව සැහැල්ලු කුට්ටි සහ අනෙකුත් පාෂාණ. අනතුරුව එය භයානක විය – “මම ලෝකය සමඟ විනාශ වන බව මම විශ්වාස කළෙමි,” ප්ලිනි ලිවීය. නමුත් තවමත් මාරාන්තික නොවේ. බොහෝ පොම්පේ වැසියන්ට පලා යාමට ඕනෑ තරම් කාලය තිබුණි.

විසූවියස් ගිණි කන්ද සහ අළු යට සැඟවුණු පොම්පෙයි නගරය pompeya restos

කෙසේවෙතත්, කන්ද පිටුපස රැඳී සිටි අයට, ඉක්මනින්ම තත්ත්වය නරක අතට හැරුණි. තව තවත් අළු වැටෙද්දී එය වාතය අවහිර වී හුස්ම ගැනීමට අපහසු විය. ගොඩනැගිලි කඩා වැටුණා. ඉන්පසුව, “පයිරොක්ලාස්ටික් සැඩපහරක්” – පැයට සැතපුම් 100 ක වේගයෙන්, අධික උණුසුම් වූ විෂ වායුව සහ පාෂාණ කැබලි හා ලාවා – කන්ද දෙසින් ගලා ගොස් එහි ගමන් කරන සෑම දෙයක්ම පාහේ ගිල දැමීය.

පසුදා විසුවියස් පිපිරීම අවසන් වන විට පොම්පෙයි නගරය ගිනිකඳු අළු ටොන් මිලියන ගණනක් යට වැළලී ගියේය. පොම්පේ පුපුරා යාමෙන් වැසියන් 2,000 -16,000 ක් අතර පමණ මිය ගියහ. සමහර අය නැතිවූ ඥාතීන් හෝ බඩු බාහිරාදිය සොයා නගරයට පැමිණි නමුත් සොයා ගැනීමට බොහෝ දේ ඉතිරි නොවීය. එම ඛේදවාචකයෙන් පසු, පොම්පෙයි නගරය සහ අසල්වැසි නගරයක් වන හර්කියුලේනියම් සහ ප්‍රදේශයේ විලා ගණනාවක් සියවස් ගණනාවක් තිස්සේ අතහැර දමා ඇත.

පොම්පෙයි නැවත සොයා ගැනීම

විසූවියස් ගිණි කන්ද සහ අළු යට සැඟවුණු පොම්පෙයි නගරය shutterstockRF 569944639

පුරාණ කෞතුක වස්තු සොයමින් සිටි ගවේෂකයින් පිරිසක් කැම්පානියාවට පැමිණ කැණීම් කිරීමට පටන් ගන්නා තෙක් 1748 දක්වා පොම්පෙයි බොහෝ දුරට මිනිස් ඇසට ස්පර්ශ නොවී සිටියේය. අළු විස්මිත කල් තබා ගන්නා ද්‍රව්‍යයක් ලෙස ක්‍රියා කර ඇති බව ඔවුන් සොයා ගත්හ: එම සියලු දූවිලි යට, පොම්පෙයි හරියටම වසර 2,000 කට පමණ පෙර තිබූ ආකාරයටම විය. එහි ගොඩනැගිලි නොවෙනස්ව පැවතුනි. ඇටසැකිලි වැටුණු තැනම ශීත විය. එදිනෙදා බඩු බාහිරාදිය සහ ගෘහ භාණ්ඩ වීදිවල අත්හැර දමා ඇත. පසුකාලීනව පුරාවිද්‍යාඥයන් විසින් කල් තබාගත් පලතුරු භාජන සහ පාන් කැබලි පවා සොයාගත්තා!

බොහෝ විද්වතුන් පවසන්නේ පොම්පෙයි කැණීම 18 වන සියවසේ නව සම්භාව්‍ය කලාවේ පුනර්ජීවනය සඳහා ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කළ බවයි.  මේ වන විටත් ධනවත් බ්‍රිතාන්‍ය පවුල් තම නිවාස සඳහා පොම්පෙයි ගොඩනැඟිලි වල වාස්තු විද්‍යා ලක්ෂණ උපයෝගී කරගැනීමට උනන්දුවක් දක්වති.

අද වන විට පොම්පෙයි කැණීම සියවස් තුනකට ආසන්න කාලයක් තිස්සේ සිදුවෙමින් පවතින අතර විද්වතුන් සහ සංචාරකයින් නගරයේ විස්මිත නටබුන් ගැන වශීකෘත වී සිටිති.

ලක්මිණ ජයමාල්

https://edutalk.lk

එඩියුටෝක් වෙබ් අඩවියේ නිර්මාතෘ සහ ප්‍රධාන පරිපාලකවරයා වශයෙන් කටයුතු කරයි. දැනට රජයේ විද්‍යාලයක තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණ විෂය භාර ගුරු භවතෙකු ලෙස කටයුතු කරන විද්‍යාවේදී උපාධිධාරියෙකි.

මෙම ලිපි කියවීමටත් ඔබ කැමති වේවි...

Leave a Reply